พระพุทธรูปและปางต่างๆ: นิทรรศการเดือนกันยายน ที่ห้องสมุดชิปท์เว็ท
นำเสนอ: พระปางอุ้มบาตร — สัญลักษณ์แห่งพระพุทธจริยาในการเสด็จโปรดมวลมนุษย์และสรรพสัตว์ การบิณฑบาตตามพุทธประเพณี
เพื่อเป็นการสืบเนื่องบทเรียนและศิลปะทางพระพุทธศาสนา วัดป่าชิปท์เว็ทและห้องสมุดเมืองชิปท์เว็ทมีความยินดีที่จะนำทุกท่านร่วมเดินทางต่อในนิทรรศการประจำ เดือนกันยายน ขอนำเสนอรายละเอียดพุทธลักษณะ ความเป็นมา และคตินิยมความเชื่อของ พระพุทธรูปปางอุ้มบาตร อันเป็นปางสำคัญที่สะท้อนถึงการสงเคราะห์โลกและการโปรดมหาชนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ความเข้าใจในพุทธลักษณะ: ปางอุ้มบาตร
กายวิภาคแห่งปางอุ้มบาตร
พระพุทธรูปอยู่ในพระอิริยาบถยืน (หรือประทับนั่งขัดสมาธิ) พระวรกายตั้งตรงอย่างสงบสำรวม
พระหัตถ์: พระหัตถ์ทั้งสองประคองบาตรไว้บริเวณพระกะพอง (เอว) หรือระดับพระสะเอว โดยมีบาตรวางอยู่บนฝ่าพระหัตถ์ในท่าประคอง
พระอิริยาบถ: ยืนประทับอย่างสงบสำรวม เสด็จพระพุทธลีลาพร้อมบาตรเพื่อรับภัตตาหารบิณฑบาต
ความเป็นมาของปางอุ้มบาตรและการเสด็จโปรดพระประยูรญาติ
เมื่อครั้งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เสด็จไปโปรดพระประยูรญาติ ณ กรุงกบิลพัสดุ์ และได้ทรงแสดง เวสสันดรชาดก ให้พระประยูรญาติได้รับฟังแล้ว เหล่าพระประยูรญาติต่างพากันถวายนมัสการทูลลากลับสู่พระราชสถานที่พักของตน โดยไม่มีผู้ใดทูลนิมนต์พระพุทธองค์ให้รับภัตตาหารเช้าในวันถัดไป เนื่องจากเข้าใจเอาเองว่า พระพุทธองค์คงจะเสด็จไปเสวยภัตตาหารในพระราชนิเวศน์อย่างแน่นอน
กระทั่งรุ่งเช้า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงทราบด้วยพระญาณว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอดีตทุกพระองค์ เมื่อเสด็จมาประทับ ณ พระนครของพุทธบิดา จักต้องเสด็จออกบิณฑบาตตามพุทธประเพณีเพื่อโปรดมหาชน พระพุทธองค์จึงทรงเสด็จออกบิณฑบาตตามประเพณีแห่งพระพุทธเจ้าทั้งหลาย
การเสด็จพระพุทธลีลาเพื่อโปรดประชาสัตว์ในครั้งนั้น นับเป็นครั้งแรกที่ชาวเมืองกบิลพัสดุ์ได้เห็นพระบรมศาสดาทรงอุ้มบาตร นำมาซึ่งความปีติโสมนัสและประณมหัตถ์นมัสการแก่ผู้พบเห็น ถือเป็นเหตุการณ์สำคัญทางพุทธประวัติที่พุทธบริษัทได้ร่วมกันสร้างพระพุทธรูปขึ้น เรียกว่า "ปางอุ้มบาตร"
การพิจารณาธรรมจากปางอุ้มบาตร
การบูชาพระพุทธรูปปางอุ้มบาตร มิใช่เพียงการอธิษฐานขอพรเพื่อความสมบูรณ์พูนสุขในเรื่องอามิสทานเท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องเตือนใจให้พุทธบริษัทนำพระพุทธจริยามาพิจารณาเป็นแนวทางปฏิบัติในชีวิตประจำวัน ดังนี้:
เจตนาแห่งการบิณฑบาตและทานมัย:
การบิณฑบาตมิใช่การขอทาน แต่เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้ที่มีจิตเอื้อเฟื้อสละความตระหนี่ได้ทำบุญด้วยการให้ทาน ทั้งนี้พระวินัยได้กำหนดข้อปฏิบัติต่างๆ ไว้เพื่อมิให้พระสงฆ์กระทำการอันเป็นการรบกวนทายก (ผู้ถวาย) พร้อมทั้งกำหนดระเบียบมารยาทในการบิณฑบาตไว้อย่างเคร่งครัด เพื่อให้การเสด็จบิณฑบาตเป็นไปอย่างสงบสำรวม ดูน่าเลื่อมใส ส่งเสริมศรัทธา และเปิดโอกาสให้มหาชนได้มีโอกาสเห็นสมณะ อันเข้าถึงอุดมมงคลตามหลักมงคลสูตรที่ว่า "สมณานัญจทัสนัง" (การได้เห็นสมณะเป็นมงคลอันอุดม)
สัมมาอาชีวะและการพึ่งพาตนเองอย่างอ่อนน้อม:
บาตรเป็นสัญลักษณ์แห่งการเลี้ยงชีพอันบริสุทธิ์ของพระสงฆ์ การเสด็จออกบิณฑบาตสะท้อนถึงความเรียบง่าย ไร้ทิฐิมานะ และเปิดโอกาสให้ผู้อื่นได้ร่วมสร้างบุญกุศล การพิจารณาธรรมในข้อนี้ช่วยเตือนสติให้เราประกอบอาชีพด้วยความสุจริต มีความถ่อมตน และรู้จักเป็น "ผู้รับ" ด้วยความเคารพในทานของผู้อื่น
การฝึกสติและการสถิตอยู่ในปัจจุบัน (สติปัฏฐาน):
พระอิริยาบถยืนประคองบาตรด้วยความสงบสำรวม เตือนให้พิจารณาถึงความตั้งมั่นของจิต การสำรวมระวังในอินทรีย์ทั้งห้า (ตา หู กระทบสิ่งใดก็ไม่หวั่นไหว) ทุกประตูกิริยาที่เคลื่อนไหวอย่างมีสติสัมปชัญญะ
เมตตาธรรมและการเสียสละเพื่อส่วนรวม:
การเสด็จโปรดมหาชนด้วยการรับบิณฑบาต คือการแสดงออกซึ่งมหากรุณาธิคุณที่ทรงต้องการให้สรรพสัตว์ได้ปลูกฝังความเผื่อแผ่ เสียสละ และสลัดทิ้งซึ่งความตระหนี่ (มัจฉริยะ)
คตินิยมและความเชื่อ
พระพุทธรูปประจำวันเกิด:
ปางอุ้มบาตรจัดเป็นพระพุทธรูปประจำวันเกิดของผู้ที่เกิด วันพุธ (กลางวัน)
📍 สถานที่: ห้องสมุดชิปท์เว็ท, Storveien 31A, 1816 Skiptvet
📅 วันที่: 1 – 30 กันยายน พ.ศ. 2569
🕒 เวลาทำการ*:
จันทร์: 10:00 น. – 19:00 น.
อังคาร: 13:00 น. – 19:00 น.
พุธ: 10:00 น. – 16:00 น.
พฤหัสบดี: 13:00 น. – 19:00 น.
ศุกร์: ปิดทำการ
เสาร์: 10:00 น. – 15:00 น.
อาทิตย์: ปิดทำการ
ขอเชิญทุกท่านร่วมสำรวจสัญลักษณ์ที่ลึกซึ้งและความสงบเบื้องหลังพุทธลักษณะอันศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้ด้วยกัน
*โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดได้ที่เว็บไซต์ของห้องสมุดชิปท์เว็ท
