พระพุทธรูปและปางต่างๆ: นิทรรศการเดือนสิงหาคม ที่ห้องสมุดชิปท์เว็ท
- 10 ส.ค.
- ยาว 1 นาที
อัปเดตเมื่อ 4 วันที่ผ่านมา
นำเสนอ: พระปางปฐมเทศนา / (ปางธัมจักร) — สัญลักษณ์ของการ "หมุนวงล้อแห่งพระธรรม" และการประกาศความจริงอันประเสริฐเพื่อการหลุดพ้นจากทุกข์เป็นครั้งแรกของโลก
เพื่อเป็นการสืบเนื่องบทเรียนและศิลปะทางพระพุทธศาสนา วัดป่าชิปท์เว็ทและห้องสมุดเมืองชิปท์เว็ทมีความยินดีที่จะนำทุกท่านร่วมเดินทางต่อในนิทรรศการประจำ เดือนสิงหาคม ซึ่งเป็นช่วงเวลาคาบเกี่ยวกับเดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติ (อันเป็นเดือนแห่งวันอาสาฬหบูชา)
สำหรับนิทรรศการในเดือนนี้ ขอแนะนำ พระพุทธรูปปางปฐมเทศนา หรือที่ในทางพุทธศิลป์สากลเรียกว่า ธัมจักรมุทราสัญลักษณ์อันทรงคุณค่าที่แสดงถึงจุดเริ่มต้นของการเผยแผ่พระธรรมคำสอน และการบังเกิดขึ้นของพระรัตนตรัยอย่างสมบูรณ์
ความเข้าใจในพุทธลักษณะ: ปางปฐมเทศนา ปางธัมมจักร
กายวิภาคแห่งปางปฐมเทศนา
พระพุทธรูปอยู่ในพระอิริยาบถประทับนั่ง ขัดสมาธิเพชร (ขัดสมาธิราบ) ในท่า สมาธิเต็มรูปแบบ (ปัทมาสนะ)
พระหัตถ์: พระหัตถ์ขวา ยกขึ้นเสมอพระอุระ (อก) โดยให้นิ้วชี้และนิ้วหัวแม่มือแตะกันเป็นวงกลม เป็นสัญลักษณ์แทนวงล้อแห่งพระธรรม (ธรรมจักร) ส่วนพระหัตถ์ซ้าย วางหงายอยู่บนพระเพลา (ตัก) หรือประคองไว้ใกล้กับพระหัตถ์ขวา
พระชงฆ์ (ขา): ขัดสมาธิราบในท่าปัทมาสนะ โดยวางพระบาทซ้ายบนพระโอรุ (ต้นขา) ขวา และพระบาทขวาทับบนพระโอรุซ้าย
ความเป็นมาของปางปฐมเทศนาและการประกาศธรรม
ในวันเพ็ญเดือน 8 (วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8) ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองสารนาถ ประเทศอินเดีย สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธรรมเทศนากัณฑ์แรกที่มีชื่อว่า "ธัมมจักกัปปวัตนสูตร" โปรดแก่ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ท่าน โดยมีใจความสำคัญ ได้แก่:
เว้นทางสุดโต่ง 2 สาย: ไม่หมกมุ่นในกามสุข (กามสุขัลลิกานุโยค) และไม่ทรมานตนให้ลำบาก (อัตตกิลมถานุโยค)
มัชฌิมาปฏิปทา: เดินตามทางสายกลาง ซึ่งได้แก่ มรรคมีองค์ 8
อริยสัจ 4: ความจริงอันประเสริฐ 4 ประการ ได้แก่ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค
เมื่อพระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมจบลง ท่านโกณฑัญญะ (พระอัญญาโกณฑัญญะ) ได้เกิดดวงตาเห็นธรรมและขอบวช ทำให้เกิดพระสงฆ์รูปแรกขึ้น และทำให้ พระรัตนตรัย (พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์) ครบองค์สามเป็นครั้งแรกในโลก
ต้นแบบทางพุทธศิลป์และคตินิยม
ต้นแบบทางประวัติศาสตร์: มีต้นแบบสำคัญมาจากพระพุทธรูปสลักหินใน ศิลปะคุปตะ (พุทธศักราช 800–1200) ที่ขุดพบ ณ เมืองสารนาถ ประเทศอินเดีย ซึ่งได้รับการยกย่องว่ามีความงดงามอ่อนช้อยและเป็นต้นแบบให้กับพระพุทธรูปปางธรรมจักรมุทราในยุคถัดมา ทั้งในเอเชียกลางและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (เช่น ศิลปะทวารวดีในประเทศไทย)
องค์ประกอบร่วม: จากองค์ต้นแบบ บริเวณฐานพุทธบัลลังก์มักทำเป็นรูป วงล้อธรรมจักร ร่วมกับ รูปกวางหมกมุ่น/กวางเหลียว และอาจมีรูปปัญจวัคคีย์นั่งพนมมือรับฟังธรรมอยู่ด้วย
คตินิยมและความเชื่อ: สร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกถึงการแสดงธรรมครั้งแรกของพระพุทธเจ้า และตามคตินิยมไทยโบราณถือเป็น พระพุทธรูปประจำเดือน 8 (รวมถึงเคยนำมาสมมุติเรียกว่าพระคันธารราฐในพิธีขอฝน)
ขอเชิญชวนผู้สนใจทุกท่านร่วมชมและศึกษาพุทธศิลป์ของพระพุทธรูปปางปฐมเทศนาได้ตลอดเดือนสิงหาคมนี้ ณ ห้องสมุดเมืองชิปท์เว็ท
📍 สถานที่: ห้องสมุดชิปท์เว็ท, Storveien 31A, 1816 Skiptvet
📅 วันที่: 1 – 31 สิงหาคม พ.ศ. 2569
🕒 เวลาทำการ*:
จันทร์: 10:00 น. – 19:00 น.
อังคาร: 13:00 น. – 19:00 น.
พุธ: 10:00 น. – 16:00 น.
พฤหัสบดี: 13:00 น. – 19:00 น.
ศุกร์: ปิดทำการ
เสาร์: 10:00 น. – 15:00 น.
อาทิตย์: ปิดทำการ
ขอเชิญทุกท่านร่วมสำรวจสัญลักษณ์ที่ลึกซึ้งและความสงบเบื้องหลังพุทธลักษณะอันศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้ด้วยกัน
*โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดได้ที่เว็บไซต์ของห้องสมุดชิปท์เว็ท
